टाकाऊतून काहीतरी उपयुक्त

 घर म्हणले की तिथे पसारा असणारच. दैनंदिन असंख्य वस्तू घरामध्ये जमा होत असतात, त्यातल्या काही उपयोगी असतात, काही कधीतरी उपयोग होईल म्हणून ठेवलेल्या असतात तर काहींचा उपयोग नसला तरी त्याची योग्य व्यवस्था  करण्याकरता पुरेसा वेळ दिला नसल्याने तशाच पडून असतात. काही वस्तू जुनाट असल्या तरी काही कारणाने जपलेल्या असतात. घरात जितके सदस्य तितक्याच त्यांच्या वस्तू. या सर्व वस्तूंचे व्यवस्थापन करणे जिकिरीचे असते. हवी ती वस्तू वेळेला मिळणे हे जरुरीचे असते पण ते प्रत्येक वेळेला शक्य होतेच असे नाही आणि याचे कारण म्हणजे व्यवस्थापनाचा अभाव. घरात जागा आहे म्हणून वस्तुसंचय करणे योग्य नाही आणि जागा नाही म्हणून जरुरीच्या वस्तूंनादेखील बाहेरचा रस्ता दाखविणे योग्य नाहीच. 

लहानमोठ्या जरुरीच्या वस्तुंना ठराविक जागा असेल तर वस्तूंची शोधाशोध करण्यासाठी जाणऱ्या वेळेची बचत होते. ठराविक जागेवरच वस्तू ठेवण्याच्या सवयीने दरवेळेला त्या वस्तुकरता जागा शोधायची गरज भासत नाही. नेहमी लागणाऱ्या वस्तूंकरता प्लास्टिक ट्रे किंवा डबे बाजारात उपलब्ध असतात. पण आपल्याला आणखी एका चांगला आणि पर्यावरणपूरक असा पर्याय उपलब्ध आहे . 

आपण वेळोवेळी  कारणपरत्वे तर कधी विनाकारणसुद्धा खरेदी करत असतोच. खरेदी केलेल्या वस्तू  कागदी पुठ्ठयाच्या खोक्यामध्ये तर कधी कागदी पिशव्यांमध्येसुद्धा मिळतात. ती खोकी किंवा पिशव्या नंतर फेकूनच दिल्या जातात म्हणजे वायाच जातात. (इथे सिंगापूर मध्ये ज्याचा पुनर्वापर करणे शक्य आहे अशा वस्तू जमा करण्याकरता जागोजागी कंटेनर्स ठेवलेले  असतात. कचऱ्यामध्ये टाकण्याऐवजी  घरातला  टाकाऊ पण पुनर्वापर करण्यायोग्य कचरा त्यात टाकला जातो) तर अशा साहित्याचा वापर करून साठवणुकीसाठी लागणारे डबे/बॉक्सेस आपण तयार करू शकतो. म्हणजे अक्षरश: कचऱ्यातून काहीतरी उपयोगी वस्तू तयार होऊ शकते. कसे ते पाहूया -- 

काही बटवे

कापडी पिशवी किंवा बटवे वापरण्याची पद्धत खरे तर जुनी, परंतु सध्याच्या प्लास्टिक युगामध्ये ती जरा मागे पडली आहे. पर्यावरणाबद्दल जागरूकता जशी निर्माण होऊ लागली तसे "जुने ते सोने"  याची नव्याने खात्री होऊ लागली.

भारतीय स्त्रिया बटवे नेहमीच वापरत असतात. आजकाल कुठल्या संमेलन, समारंभामध्ये पाचवारी अथवा नऊवारी साडी नेसून  आलेल्या स्त्रिया त्या पेहेरावाला शोभेल म्हणून बटवे मिरवताना दिसतात. परंतु बटवा फक्त मिरवण्यासाठी नाही तर एक उपयोगी वस्तू आहे. "आजीचा बटवा" तर सर्वांनाच माहिती असतो. त्या जादुई बटव्यातून अनेक लहानसहान व्याधींवर हमखास औषधे उपलब्ध असतात. 

बटव्याचे अनेक प्रकार आहेत. काही बटवे साधेसुधे तर काही भरपूर सजवलेले असतात. मी जेव्हा सुईधागा घेऊन कापडावर प्रयोग सुरु केले तेव्हा बटवा करून बघायचे ठरवले. सुरुवातीला साधे आणि सोप्पे बटवे करायचे निश्चित केले. बटवा तयार करण्यासाठी मी साधे सुती कापड वापरले आहे. हेच बटवे रेशमी, सॅटीन किंवा खणाचे कापड वापरून केले, त्याला गोंडे लावून किंवा रंगीबेरंगी  मण्यांनी सजवले की आकर्षक, फॅशनेबल आणि exotic की  काय म्हणतात ना -- तस्से दिसतील. कापड वापरून केलेले असल्याने त्याची ठेवरेव अगदीच सोप्पी. 

अनेकप्रकारे त्याचा उपयोग करता येईल.  सणासुदीला किंवा लग्न, मुंजीमध्ये काहीजण पाकिटात पैसे घालून देतात त्या ऐवजी छानसा बटवा देता येईल. संक्रान्तीची वाणे  वाटायला त्याचा उपयोग होऊ शकेल. लहानसहान दागिने त्यात सुरक्षित राहू शकतात. मी तर पुण्याला गेले असताना माझी महिनाभराची औषधे देखील एका बटव्यात ठेवली होती. तर असा बहुउपयोगी बटवा करून पाहिला नाहीत तरी वापरून मात्र निश्चित पहा. 

माझ्या प्रयोगांची ध्वनिचित्रफित तयार केली आहे (मला जशी जमली तशी कारण तांत्रिक ज्ञानाचा अभाव). अजूनही काही प्रकारचे बटवे करून बघणार आहे त्याच्याही चित्रफीती करीनच. 

अजून काही बटवे केले आहेत त्याची चित्रफीत.... 

      

 

बटवा तयार करणे अगदीच सोप्पे आहे. कापड आणि ते वापरून काही उपयोगी वस्तू तयार करण्याची इच्छा, याची फक्त जरूर असते. 

** बटवा तयार करताना त्याचा वापर कशासाठी करायाचा आहे त्या नुसार आकार आणि प्रकार निश्चित करावा. 

** बटव्याचे तोंड बंद करण्याकरता चेन, बटणे, वेल्क्रो वगैरे जरूर नसते. 

** बटवा वापरायला सुलभ आणि दिसायला छान असतो.

***